Wydawca treści Wydawca treści

Historia Nadleśnictwa

Historia Nadleśnictwa Radzyń Podlaski

LATA POWOJENNE

I. Nadleśnictwo Radzyń powstało w 1945 r. z lasów własności prywatnej, upaństwowionych na mocy dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. (Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego, zwany także Komitetem Lubelskim - był to tymczasowy organ władzy wykonawczej w Rzeczypospolitej Polskiej, działający od 21 lipca do 31 grudnia 1944 r. na obszarze zajmowanym przez Armię Czerwoną po okupacji niemieckiej)  W skład Nadleśnictwa weszły kompleksy leśne: Planta, Wymyśle, Folwark, Barania Szyja, Suchowola, Ustrzesz, Branica, Niewęgłosz, Biała, Żabików, Olszewnica-Feliksówka, Pasmugi, Moczydło, Borki, Wrzosów I i II, Kopina, Glinny Stok, Żminne, Jezioro I i II, Tyśmianka, Tereba, Góry.

W okresie własności prywatnej obowiązywał podział gospodarczy na obręby, w związku z czym powierzchnię lasu podzielono na podstawie kolei rębu, sposobu zagospodarowania i rębni oraz powierzchni kompleksu. Cięcia prowadzono wyłącznie zrębami zupełnymi z pozostawieniem nasienników w celu uzyskania odnowienia z samosiewu. W latach II wojny światowej, na skutek nadmiernej eksploatacji oraz działań wojennych, lasy tutejsze uległy poważnej dewastacji.

Gospodarka leśna w latach 1945 -1951 opierała się na podstawie przybliżonej tabeli klas wieku. Użytkowanie rębne odbywało się według masowych rozmiarów cięć określanych corocznie przez OZLP (Okręgowy zarząd lasów państwowych – była to jednostka organizacyjna Ministerstwa Rolnictwa i Dóbr Państwowych, powołana w celu sprawowania zarządu nad lasami państwowymi funkcjonująca w latach 1920–1924).

W 1951 r. dla Nadleśnictwa opracowano plan gospodarczy na podstawie danych prowizorycznego urządzania, na okres od 1 stycznia 1952 r. do 31 grudnia 1962 r. obejmujący ogólną powierzchnię 5706,78 ha.

Lasy Nadleśnictwa Radzyń podzielono wówczas na trzy gospodarstwa:

- Sosnowe, obejmujące siedlisko boru świeżego

- Grabowo-sosnowo-dębowe, obejmujące siedliska BM, LM, Lśw

- Jesionowo-olszowe, obejmujące siedliska olsów i olsów jesionowych                                  

Stan sanitarny lasu w omawianym okresie był dobry. Nie stwierdzono większych szkód ze strony przyrody ożywionej i nieożywionej.

 

II. Nadleśnictwo Turów zostało utworzone 29 stycznia 1945 r. W jego skład weszły głównie byłe lasy niepaństwowe oraz lasy byłych majątków ziemskich: Turów, Grabowice, Białka-Kostunin, Główne-Ustrzesz, Wagram i Strzyżów, przejętych w wyniku przeprowadzenia reformy rolnej w latach 1944 - 1945.

W 1946 r. został opracowany prowizoryczny plan urządzania na okres od 1 października 1946 r. do 30 listopada 1956 r. W planie tym ustalono ogólną powierzchnię Nadleśnictwa na 5082,30 ha.

Lasy Nadleśnictwa Turów podzielono na 2 gospodarstwa:

- Sosnowe - o stuletniej kolei rębu, do którego włączono również drzewostany świerkowe, olchowe, brzozowe i osikowe

- Dębowe - o stu czterdziestoletniej kolei rębu, do którego zaliczono także drzewostany grabowe

W 1954 r. na zarządzenie Ministra Leśnictwa przeprowadzono międzyokresową rewizję użytkowania przedrębnego, a w roku 1955 rewizję użytkowania rębnego. W oparciu o wyniki powyższych rewizji opracowano plan cięć na lata 1955 - 1960. Analizując wykonanie planu za pierwszą część okresu gospodarczego, wskazano na zrębowy sposób zagospodarowania. Na wszystkich typach siedliskowych lasu zaprojektowano rębnię zupełną. W 1959 roku przeprowadzono ponownie rewizję użytkowania rębnego, w wyniku której opracowano plan cięć użytków rębnych na lata 1960/65. Plany pięcioletnie były podstawą użytkowania rębnego drzewostanów do chwili opracowania planu definitywnego urządzania gospodarstwa leśnego tj. do roku 1963. W planach 5-letnich nie projektowano użytków przygodnych. Administracja L.P. wykazywała w wykonaniu użytki przygodne, pozyskiwane w drzewostanach w wyniku cięć sanitarnych. Sumując użytki przygodne i przedrębne otrzymano:

- W okresie 1955 - 1960 przekroczenie planu użytków przedrębnych o 1/5

- W okresie 1960 - 1965 przekroczenie o 1/8

- W okresie 1963 - 1973 przekroczenie o 1/4

Zalesienia i odnowienia wykonywano w całości sztucznie przez sadzenie. Zarówno technika sadzenia jak i składy gatunkowe nowo zakładanych upraw na poszczególnych typach siedliskowych lasu nie odbiegały od zarządzeń i norm obowiązujących w państwowym gospodarstwie leśnym. Przy odnawianiu zrębów wręcz nagminne było pozostawianie dębowego podszytu (podrost dębowy, występujący pojedynczo lub grupowo, o niskiej jakości hodowlanej). W późniejszym okresie odstąpiono od tego, a tylko pozostawiano na zrębach wartościowe kępy podrostu o powierzchni 5 - 10 ar. Stan sanitarny ówczesnego lasu można uznać za dobry. Nie notowano gradacji szkodliwych owadów ani szkód od czynników abiotycznych w wymiarze klęskowym. Drzewostany, głównie starsze, były silnie przerzedzone wskutek dewastacji z okresu wojennego, co powodowało, że stały się dobrym gruntem dla zjawiska wchodzenia gatunków drzew i krzewów owocowych, których obecność zwiększała odporność biologiczną drzewostanów.

 

 

LATA DEFINITYWNEGO URZĄDZANIA LASU

Z dniem 1 października 1963 r. wszedł w życie nowo opracowany definitywny plan urządzania gospodarstwa leśnego, na którym opierały się wykonywane prace leśne do dnia 30 listopada 1973 r.

Według stanu na 1 października 1963 r. powierzchnia ogólna Nadleśnictwa Radzyń wynosiła 5432,53 ha. 1 października 1969 r. decyzją OZLP przyłączono leśnictwa Milanów i Rudzieniec z dawnego Nadleśnictwa Wisznice, w związku z czym do obszaru Nadleśnictwa Radzyń weszły kompleksy Góry, Białobrzegi, Klin, Gaj, Rudzieniec, Jasiennik oraz Zarudzie o łącznej powierzchni 1707,32 ha.

Z punktu widzenia użyteczności, wyróżniono lasy I i II grupy, w ramach których wyodrębniono trzy gospodarstwa:

- Lasy grupy I zaliczono do gospodarstwa lasów krajobrazowych o powierzchni 592,27 ha

- Lasy grupy II podzielono na:

      - gospodarstwo lasów nasiennych o pow. 23,97 ha

      - gospodarstwo lasów produkcyjnych o pow. 4424,64 ha

Ogólny stan zdrowotny i sanitarny lasu w okresie definitywnej rewizji można uznać za zadawalający. W latach 1963/64 i 1964/65 wystąpiły huragany, wskutek których drzewostany kompleksu Jezioro ucierpiały najbardziej. W tych latach w ww. kompleksie zanotowano liczne ogniska występowania przypłaszczka granatka. Energiczne kroki Nadleśnictwa, w zakresie usuwania drzew opanowanych i wykładanie pułapek zapobiegły gradacji tego szkodnika wtórnego.

W drzewostanach rosnących na gruntach porolnych tj. w kompleksach Suchowola, Feliksówka, Kuraszew i Tyśmianka występowało znaczne wydzielanie się posuszu, co spowodowało rozluźnienie zwarcia i obniżenie zasobności.

W latach 1968 - 1972 co roku występowały pożary lasu, które zniszczyły uprawy i młodniki na powierzchni 22,40 ha.

 

Ogólna powierzchnia Nadleśnictwa Turów wyniosła w 1963 r. 5150,19 ha. W stosunku do planu prowizorycznego z 1946 r. powierzchnia ogólna zwiększyła się o 67,89 ha. Zwiększenie nastąpiło na skutek przyjęcia kompleksu Pościsze o pow. 62,29 ha oraz dokładniejszych wyliczeń powierzchni przy pomiarze granic.

Całość lasów Nadleśnictwa zaliczono do grupy II - lasów gospodarczych.

20 października 1965 r. na podstawie zarządzenia nr 163 Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego zatwierdzony został rezerwat przyrody „Omelno". Jest to rezerwat o częściowej formie ochrony, utworzony ze względów naukowo-dydaktycznych, w celu zachowania lasu lipowego naturalnego pochodzenia. Rezerwat ten stanowi część kompleksu Omelno o powierzchni ogólnej 26,97 ha.

 

I REWIZJA URZĄDZANIA LASU

W 1972 r. w skutek reorganizacji połączone zostały Nadleśnictwa Radzyń i Turów dając początek nowemu Nadleśnictwu Radzyń Podlaski w stanie, w którym funkcjonuje do dziś. Dodatkowo z byłego Nadleśnictwa Wisznice przeszło do obrębu Radzyń leśnictwo Jabłoń o powierzchni ogólnej 587,07 ha, w którego skład wchodziły kompleksy leśne Bażantarnia, Horodyszcze oraz Jabłoń.
Finalnie powierzchnia całkowita Nadleśnictwa Radzyń Podlaski wg stanu na 1 października 1972 r. wynosiła 12.877,86 ha.

W 1975 r. w wyniku nowego podziału administracyjnego kraju (49 województw) Nadleśnictwo Radzyń Podlaski zostało podzielone na 4 obręby. Obręb Radzyń rozdzielono na nowy obręb Radzyń oraz Kock. Natomiast obręb Turów podzielono na nowy obręb Turów oraz Kownatki.

W latach 1981/82 lasy Nadleśnictwa ucierpiały od huraganów. Systematyczna wyróbka złomów i wywrotów zapobiegła jednak rozmnożeniu się szkodliwych owadów, które mogłyby zagrozić stanowi sanitarnemu lasów.

Na podstawie planu gospodarczego I rewizji urządzania gospodarstwa leśnego, Nadleśnictwo prowadziło gospodarkę w lasach do 31 grudnia 1983 r.

 

II REWIZJA URZĄDZANIA LASU

Plan II rewizji urządzania lasu dla Nadleśnictwa Radzyń Podlaski opracowano na okres od 1 stycznia 1984 r. do 31 grudnia 1993 r.

Lasy Nadleśnictwa podzielono wówczas na gospodarstwa:

- Gospodarstwo specjalne

- Gospodarstwo zrębowe

- Gospodarstwo zrębowo-przerębowe

- Gospodarstwo przerębowe

oraz na kategorie ochronności:

- Lasy rezerwatowe

- Lasy grupy I (lasy masowego wypoczynkU i lasy krajobrazowe)

- Lasy grupy II (lasy gospodarcze)

Cały obszar Nadleśnictwa Radzyń Podlaski zaliczono do „O" - strefy zagrożenia przemysłowego.

W okresie obowiązywania planu II rewizji w drzewostanach na siedliskach borowych i w olsach stosowano rębnie zupełne Ia i Ib z 3-5 letnim nawrotem cięć. Na siedliskach: BMśw, BMw, LMśw stosowano rębnię Id z 10-15 letnim okresem odnowienia, na pozostałych siedliskach lasowych i OlJ drzewostany użytkowano rębniami IIb oraz IIIb. Realizacja planu cięć została zachwiana występowaniem kolejnych szkód po huraganowych w latach 1983-1986. Czynniki te spowodowały niewykonanie użytkowania rębnego, natomiast wzrosło pozyskanie grubizny w użytkach przygodnych.

W zakresie ochrony lasu Nadleśnictwo wykonało wszystkie czynności przewidziane Instrukcją Ochrony Lasu. Stan zdrowotny lasu był dobry. W tym czasie nie zaobserwowano występowania szkodników pierwotnych i wtórnych o znaczeniu gospodarczym, dopiero w 1993 r. zaobserwowano zwiększone występowanie borecznika, którego konieczne było zwalczanie chemicznie.

Czynnikiem zagrażającym uprawom i młodnikom, były szkody od zwierzyny. Podejmowano działania ograniczające rozmiar szkód od zwierzyny poprzez grodzenie upraw, palikowanie oraz smarowanie sadzonek repelentami. Spośród czynników abiotycznych wpływających negatywnie na stan lasu należy wymienić pożary. W omawianym okresie na obszarze Nadleśnictwa wystąpiły 24 pożary, na łącznej powierzchni 32,76 ha.

 

Obecnie obowiązuje VI rewizja urządzania lasu, w ramach której sporządzono ,,Plan Urządzenia Lasu dla Nadleśnictwa Radzyń Podlaski na okres od 1 stycznia 2024 r. do 31 grudnia 2033 r."